Dhuusamareeb – 21/12/2025

Magaalada Dhuusamareeb ee caasimadda Dowlad-goboleedka Galmudug ayaa bishan 17-keedii lagu xiray laba wariye oo ka howlgala warbaahinta, kuwaas oo muddo afar maalmood ah ku jiray saldhigga Booliiska magaalada, ka hor inta aan ugu dambeyn lagu sii dayn damiin. Xarigga wariyeyaashan ayaa dhaliyey walaac xooggan oo la xiriira xaaladda xorriyadda saxaafadda, doorka hay’adaha ammaanka, iyo xiriirka u dhexeeya wariyeyaasha iyo maamulka deegaanka.

Xarigga Wariyaha Somali Cable TV Wariyaha ugu horreeya ee la xiray ayaa ahaa C/laahi Cabdi Xir, oo ah wariye ka howlgala magaalada Dhuusamareeb kana mid ah wariyeyaasha matala Telefishinka Somali Cable TV. Sida xog lagu kalsoonaan karo oo aan helnay sheegeyso, C/laahi Cabdi Xir ayaa 17-ka bishan December lagu xiray gudaha magaalada, kaddib markii loo dhaadhiciyey saldhigga Booliiska Dhuusamareeb.

Xogta ayaa intaas ku dartay in wariyaha markii hore ay saraakiil ka tirsan Booliiska taleefoon kula soo xiriireen, kana dalbadeen inuu yimaado saldhigga. Wariyaha ayaa ka biyo diiday dalabkaas, taas oo keentay in aabihiis, Cabdi Xirsi Suudi, oo la sheegay inuu ka tirsan yahay Ciidanka Booliiska, uu geeyo saldhigga. Xilligaas lama shaacin sababta rasmiga ah ee keentay xarigga wariyaha, arrintaas oo sii kordhisay su’aalaha laga qabo sharcinimada tallaabada la qaaday.

Wariye Labaad oo Maalintii Xigtay la Xiray Subaxnimadii 18-ka bishan December, waxaa isna la soo xiray C/laahi C/qaadir Nuur, oo ah wariye madaxbannaan kana howlgala deegaannada Galmudug, gaar ahaan magaalada Dhuusamareeb. Sida la xaqiijiyey, C/laahi C/qaadir Nuur ayaa saldhigga Booliiska u tagay kaddib markii loogu yeeray.

Waxaa xusid mudan in wariyahan uu ka hor inta uusan saldhigga tagin uu wargeliyey saaxiibadiisa warbaahinta iyo xubno ka tirsan qoyskiisa, isagoo u sheegay in Booliisku u yeeray. Daqiiqado kaddib markii uu saldhigga tegay ayaa la xiray, iyada oo aan si rasmi ah loo shaacin sababta loo haysto.

Maalmo Xarig ah iyo Dadaallo Badan Labada wariye ayaa ku jiray saldhigga Booliiska Dhuusamareeb muddo ku dhow afar maalmood, waxaana muddadaas socday dadaallo kala duwan oo lagu doonayey in lagu sii daayo. Dadaalladaas waxaa hormuud ka ahaa bahda warbaahinta, saxafiyiin maxalli ah, iyo ururada saxaafadda.

Ururka Suxufiyiinta Galmudug (GALJA) ayaa ka mid ahaa hay’adaha si weyn uga hadlay xarigga wariyeyaasha, isagoo muujiyey walaac xooggan kana dalbaday in si degdeg ah xorriyaddooda loo siiyo. Sidoo kale, saxafiyiin iyo dad rayid ah ayaa si joogto ah uga hadlayey warbaahinta iyo baraha bulshada, iyagoo ku tilmaamay xarigga mid cabsi gelin ku ah warbaahinta madaxa bannaan.

Sii Dayn Damiin ah Galabnimadii Sabtida, kaddib dadaallo dheer, labada wariye ayaa ugu dambeyn helay xorriyaddooda, hase yeeshee waxaa lagu sii daayey damiin, sida ay xaqiijiyeen ilo xog-ogaal ah. Xogta aan helnay ayaa sheegeysa in waalidiinta wariyeyaasha ay noqdeen damiin, taasoo macnaheedu yahay in haddii mar kale wax loo haysto wariyeyaasha, ay masuuliyad ka saaran tahay cidda damiinta ah.

Arrintan ayaa dhalisay dood kale, maadaama damiin la saarayo wariye ay su’aal gelinayso madax-bannaanida shaqada saxaafadda iyo xorriyadda hadalka.

Hadallo Kulul oo Warbaahinta Bulshada Lagu Baahiyey Saacado kaddib markii la sii daayey, labada wariye ayaa warbaahinta bulshada ku baahiyey hadallo ay kaga warramayaan sidii loo xiray iyo waxyaabaha ay tabanayaan. Hadalladaasi ayaa ahaa kuwo aad u kulul, carana ka muuqatay, iyagoo si cad u muujiyey inaysan ka tanaasuli doonin shaqadooda saxaafadeed.

Waxay sheegeen in ay sii wadi doonaan tabintooda, ayna jiraan shaqsiyaad ay tabasho ka qabaan, inkasta oo aysan si faahfaahsan u magacaabin. Hadalladooda ayaa helay taageero ballaaran oo ka timid saxafiyiin kale iyo dadweyne, halka qaar kalena ay muujiyeen walaac la xiriira cawaaqibka ka dhalan kara mowqifkooda.

Su’aalo Taagan iyo Mustaqbalka Xorriyadda Saxaafadda Haddii labada wariye ay ku adkaystaan mowqifkooda ah inaysan aamusin, su’aalaha ugu waaweyn ee taagan ayaa ah: Ma suuragal baa in mar kale la xiro? Haddii taasi dhacdo, ma heli doonaan damiin kale? Mise xarigga xiga ayaa noqon kara mid ka culus kii hore?

Arrimahan ayaa muujinaya baahida loo qabo in si dhab ah loo ilaaliyo xorriyadda saxaafadda, lana helo hannaan cad oo sharci ah oo lagu maareeyo khilaafaadka ka dhasha shaqada warbaahinta, si looga fogaado in wariyeyaasha lagu cabsi geliyo ama lagu aamusiyo.

Gunaanad Xarigga iyo sii daynta damiinta ah ee labada wariye ee Dhuusamareeb ayaa mar kale iftiiminaya caqabadaha horyaalla saxaafadda madaxa bannaan ee Soomaaliya, gaar ahaan deegaannada maamul-goboleedyada. Waxa ay sidoo kale muujinayaan baahida loo qabo wada shaqeyn, is-ixtiraam, iyo ilaalinta xuquuqda wariyeyaasha, si warbaahintu u gudato doorkeeda muhiimka ah ee wacyigelinta bulshada iyo la-xisaabtanka mas’uuliyiinta.